Trójpodział władzy w Polsce

Trójpodział władzy w Polsce

in Problemy |

Podział władzy, czyli model organizacji państwa i powierzenie jego funkcji jest podstawą funkcjonowania państw. Zasada trójpodziału władzy nie jest, jak większości się nam wydaje współczesnym pomysłem zachodniej demokracji. Model państwa, w którym funkcje prawodawcze, wykonawcze i sądownicze są od siebie oddzielone i powierzone niezależnym instytucjom jest często nazywany modelem Monteskiusza, XVIII wiecznego filozofa. Pierwsze światowe konstytucje – amerykańska, polska Konstytucja 3 Maja oraz francuska opierały się właśnie na modelu monteskiuszowskim.

Zasada trójpodziału władzy w Polsce określona jest w Konstytucji RP. Zgodnie z tym najwyższym aktem prawnym w Polsce instytucjami trójpodziału władzy są:

  • władza ustawodawcza – sejm i senat;
  • władza wykonawcza – Prezydent i Premier ze swoim gabinetem, centralne i wojewódzkie organy administracji;
  • władza sądownicza – Sąd, w tym Sąd Najwyższy, Trybunał Konstytucyjny, organy kontroli np NIK lub RPO.

W grudniu 2017 roku Polski Sejm uchwalił ustawę, która weszła w życie w kwietniu 2018 roku i regulowała zasady pracy sędziów, w tym strukturę i zasady przechodzenia na emeryturę sędziów Sądu Najwyższego.

W myśl tej ustawy większość sędziów, w tym I Prezes Sądu Najwyższego przeszła w stan spoczynku. Powyższy zapis spotkał się z ostrą reakcją zarówno środowiska sędziowskiego, jak i opozycji. Zwracano przede wszystkim na konstytucyjny zapis kadencyjności I Prezes Sądu Najwyższego do 2020 roku, który aktem mniejszej wagi został przerwany. Przeciwnicy tej koncepcji nie podważali kadencyjności I Prezes Sądu Najwyższego, ale jednocześnie zwracali uwagę na konstytucyjny zapis mówiący, że organizację pracy sędziów dokonuje się w oparciu o ustawę. Ostre dyskusje w tym zakresie przeniosły się na arenę międzynarodową, włącznie z Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W październiku 2018 roku TSUE wydał zalecenia dla władz RP, których celem była zmiana tych przepisów.

W dniu 21 listopada 2018 roku Sejm przyjął nowelizację Ustawy, anulując zapisy ograniczające wiek emerytalny sędziów. Ustawę tą, w grudniu 2018 roku podpisał Prezydent RP.

Przedstawione zmiany w prawie dla jednych są łamaniem zasad trójpodziału władzy w Polsce, dla innych porządkowaniem postkomunistycznych spuścizn w kraju. Wydaje się, że nieco więcej na ten temat i jeszcze większe zacietrzewienie wywoła planowany na kwiecień wyrok TSUE.

Przeczytaj poprzedni wpis:
Jakie zmiany czekają polskie sądownictwo?

W styczniu 2019 roku obowiązywać będzie nowa ustawa o komornikach sądowych, egzekucji komorniczej oraz nowa ustawa o kosztach komorniczych. Kierowane...

Zamknij